Ғылыми бағыттар

Көптілді  білім беру жағдайында үздіксіз инженерлік кадрларды дайындау арқылы ғылыми-әдістемелі тілдік сүйемелдеу.

 

Бағыттың жетекшісі: педагогика ғылымдарының докторы, профессор Б. А. Жетпісбаева.

 

Зерттеу нысаны: колледж және жоғары оқу орындарының техникалық мамандықтарының студенттерін тілдік даярлау.

Жұмыстың мақсаты: жоғары оқу орындары мен колледждерде инженерлік кадрларды көптілді білім беруге кешенді көшіруді ескере отырып тілдік құрылымын анықтау  және негіздеу.

Алынған нәтижелер және олардың жаңашылдығы:

-алғаш рет шет тілінде білім беру кәсіби техникалық ЖОО-ның, колледждердің мамандықтары студенттерінің құрамдас бөлігі ретінде негізделген;

-инженерлік кадрларды жоғары оқу орындарында, колледждерде шетел тілді жобаланған дайындау үшін жаңа мазмұны ретінде, жаңа үлгілік оқу бағдарламаларында тілдік пәндерді енгізу үшін ұсынылатын міндетті компонент ретінде жоо-ның, колледждердің оқу жоспарларын техникалық мамандықтар негіздемесімен жобалаған;

-колледждер мен жоғары оқу орындарының оқу-әдістемелік базасы үздіксіз тілдік инженерлік кадрларды даярлауды қамтитын, оқу-әдістемелік кешендер техникалық мамандықтар үшін тілдік пәндердің, сондай-ақ үштілдік терминологиялық сөздіктер техникалық мамандықтар бойынша әзірленген.

Зерттеу нәтижелерін енгізу дәрежесі:

-«Колледж техникалық мамандықтары үшін шетел тілі», «Колледждің техникалық мамандықтары үшін ғылыми - техникалық аударма жасаудың негіздері» атты әзірленген үлгілік оқу бағдарламалары мен пәндердің оқу-әдістемелік кешені Саран гуманитарлы - техникалық колледжінің, сондай-ақ Қарағанды көлік-технологиялық колледжі  Қарағанды облысының білім Басқармасы арқылы сараптамадан өткізді;

- зерттеу нәтижелерінің сыннан өтуі ғылыми конкурсқа баяндама жасаған Абишева С. К. магистранттың «Кәсіби - бағытталған шет тілі пәнінің мазмұнын таңдау мәселелері» атты жұмысының мазмұны «Әлеуметтік - педагогикалық ғылымдары мәселелері» секциясы бойынша Аймақтық ғылыми - практикалық конференция «Бөкетов оқулары-2016» шеңберінде "Жұмыстың жоғары сапасы"  номинациясы бойынша дипломмен аталып өтілді (ғылыми жетекшісі профессор Жетпісбаева Б. А.).

- жарияланған ғылыми мақалалардың импакт-факторы бар, Scopus компаниясының деректер базасына, ғылыми журналдарда, ҚР БҒМ БҒСБК ұсынған  халықаралық ғылыми конференцияларда, типтік оқу бағдарламалары, оқу-әдістемелік кешендері, техникалық мамандықтар бойынша үштілдік терминологиялық сөздіктер.

Ғылыми-зерттеу жұмысының нәтижелерін қолдану саласы қазақстан техникалық және кәсіптік білім беру, жоғары білім беру, оқу үдерісі ЖОО мен колледж қызметі субъектілері болып табылады.

Осы кезеңде зерттеу жұмыстың маңыздылығы мыналармен анықталады:

- алғаш рет инженерлік мамандықтарда студенттерді дайындаудағы шет тілінің құрылымдық тұрғысынан  орны мен рөлі Қазақстанның жоғары білім беру жүйесі реформаларында анықталды ( Еуропалық жоғары білім кеңістігіне енуі, Болон үдерісінің үш тілде білім беру құралдардын қолдануы, білім беру үшін Қазақстанның инновациялық-индустриялық дамуы);

- инженерлік мамандықтар студенттерінің шетел тіліне дайындау мазмұны заманауи инженерлік білім беру халықаралық стандарттарға сай келетін "Евроинженера" жобасымен жасалынғанын ескере отырып, мақсаттары, міндеттері мен мазмұнын біліктілікті бітірушілердің отандық және халықаралық еңбек нарығына сай  деп мойындауға мүмкіндік береді, өйткені шет тілін меңгерудің бірден бір себебі болашақ инженерлерге міндетті құзыретіне қойылатын талаптар болып табылады;

- жоғары оқу орындарына, колледждерге негізделген тілдік пәндердің жаңа типтік бағдарламаларының мазмұнына сәйкес  инженерлік кадрларды дайындау көзделген.

 

Ерте  шетел тілін оқытудың ғылыми-әдістемесін қамтамасыз ету

 

Бағыттың жетекшісі:педагогика ғылымдарының докторы, профессор Б. А. Жетпісбаева.

 

Зерттеу объектісі - мектепке дейінгі жаста  және бастауыш мектепте ерте шетел тілін оқыту.

Зерттеу мақсаты - ерте шетел тілін оқыту процесін теориялық негіздеу және әдістемелік қамтамасыз етуді іске асыру.

Зерттеу әдістері:

 -теориялық: педагогикалық, психологиялық, психофизиологиялық, лингвистикалық, зерттеу мәселесі бойынша әдістемелік әдебиеттерді теориялық талдау, сондай-ақ талдау, нормативтік құжаттарды (мемлекеттік білім беру стандарттары жалпы бастауыш білім беру типтік оқу бағдарламалар және т. б.); әдістемелік тәсілдер мен технологиялардың салыстырмалы талдауы; педагогикалық модельдеу және ғылыми жобалау;

- эмпирикалық: педагогикалық бақылау; сауалнама; әңгімелесу; сараптамалық бағалау әдісі; әдістемелік талдау барысында алынған деректерді тәжірибелі оқыту; зерттеу материалдарының белгілік-символдық сипаттамасы (сызбалар, суреттер, кестелер); тәжірибелі оқыту және статистикалық өңдеу әдістері және олардың нәтижелері.

Алынған нәтижелер:

- ерте шетел тілін оқыту әдістемесі;

- шетел тілдері мектепке дейінгі мекемелер мен бастауыш мектептер үшін ОӘК;

- ерте шетел тілін оқыту үшін мектепке дейінгі мекемелер мен бастауыш мектептердегі жұмысты  ұйымдастыру жөніндегі әдістемелік ұсынымдар;

- ерте шетел тілін оқыту бағдарламасы бойынша кадрларды даярлау және қайта даярлауды ұйымдастыру;

- «Alphabet and Spelling in Pictures for Primary School», «Dictionary in Pictures for Primary School», «Grammar in Pictures for Primary School» электрондық оқу құралдарына авторлық куәліктің даярлануы:

Зерттеу  нәтижелерінің жаңашылдығы осы кезеңде анықталады:

- ерте шетел тілін оқытудың ерекшеліктері анықталды;

- ерте шетел тілін оқытуға теориялық тұрғыдан әдістемесі әзірленді, ол халықаралық тәжірибеге және жаңа шеттілдік білім беру тенденцияларын есепке алып негізделді;

- ерте шетел тілін оқыту үшін мектепке дейінгі білім беру мекемелері мен бастауыш мектептің тұжырымдамалық бағытталған нақты шарттары үштілді білім беру дидактикалық қамтамасыз ету кешендері әзірленді.

Зерттеу нәтижелерін енгізу дәрежесі:

- ағылшын тілі пәнінен «English with sheep Lamby» дамытушы оқу бағдарламасы бойынша енгізілген оқу үрдісіне КМҚК №16 "Алтынай" балабақшасы, Қарағанды қаласы қатысты;

- сараптамадан «№77 КММ-жалпы білім беретін мектеп - балабақша кешені», Қарағанды қаласы, Қарағанды қаласының ҚММ «№3 гимназиясы» ағылшын тілі бастауыш сынып қамтитын басылымдар «Alphabet and Spelling in Pictures for Primary School», «Dictionary in Pictures for Primary School», «Grammar in Pictures for Primary School» (Ағылшын әліпбиі суретті Сөздігі, Сурет, Бастауыш мектеп үшін суретті грамматика) оқу-әдістемелік кешені және оларға әдістемелік басшылық жасауды қолдану бойынша мұғалімдерге арналған осы бағдарламалар өтті.

- "Ерте шетел тілін оқыту үшін мектепке дейінгі мекемелердің жұмысын ұйымдастыру жөніндегі әдістемелік ұсынымдарын" әзірлеу кезінде "Мектепке дейінгі жастағы балаларға арналған мемлекеттік тілді, орыс және ағылшын тілдерін ойын және интерактивті нысандармен өткізу бағдарламасы "  Ы. Алтынсарин атындағы Ұлттық білім беру академиясының базасында  пайдаланылды.

- ғылыми мақалалар ғылыми журналдарда импакт - факторы бар,Scopus базасына кіретін журналдарында, ҚР БҒМ БҒСБК ұсынған конференция материалдарында жарияланған.

Ғылыми-зерттеу жұмысының қолдану саласы - мектепке дейінгі және бастауыш мектептегі білім беру жүйесі педагогикалық қызметкерлердің біліктілігін арттыру саласы бойынша жоғары кәсіби білім.

Жұмыстың маңыздылығы мынада:

- ережелер, принциптер, идеялар, сипаттамалары бойынша әзірленген әдістеменің ерте шетел тілін оқыту негізіне алынуы мүмкін білім беру стандарттарын әзірлеу, бағдарламаларды, оқулықтарды, оқу-әдістемелік құралдар, бағдарламалар шет тілдер мұғалімдерінің біліктілігін арттыру курстары қарастырылған;

- мектепке дейінгі мекемелер мен бастауыш мектептер жүйесінде шет тілін ерте оқыту бойынша дидактикалық құралдары ретінде оқу-әдістемелік кешендер ағылшын тілін ұйымдастыру жөніндегі әдістемелік ұсынымдары үшін құрылған.

 

Қазіргі тіл білімінің өзекті мәселелері: когнитивтік лингвистика, этнопсихолингвистика, лингвомәдениеттану

Бағыттың жетекшісі:филология ғылымдарының докторы, профессор Г.И.Исина

 

ҚР БҒМ гранттық қаржыландыру шеңберінде жоспарланып: «Тіл және ұлттық сана: өзарапроекция және тәжірибені модельдеу» жобалық зерттеулер тақырыбы бойынша, 2012-2014жж. айтарлықтай жұмыстар жүргізілді. Жобалық  бағдарламаның мақсаты өзара тіл және ұлттық сана-сезім арқылы вербализацияның деректі конструктивті тетіктерін талдау және әлемдік тәжірибесінің әсерін зерттеу, олардың ұлттың методологиялық зияткерлік әлеуетінің моделін қалыптастыру болып табылады.

2014 жылы ҚР БҒМ гранттық қаржыландыру шеңберінде: «Заманауи Қазақстанның ұлттық сананы әлеуметтік-мәдени және когнитивтік контексте  трансформациялау»  тақырыбы бойынша жоспарлы түрде жобалау жұмысы жүргізілді. 2015 ж. мемлекеттік грант ҚР БҒМ "ЖОО-ның Үздік оқытушысы"  ф.ғ.д., проф. Г. И. Исинамен зерттеу жүргізілді, тақырыбы: «Тілдік санаттағы түрліқұрылымды когнитивті аспектілері зерттеу».

Соңғы жылдардың нәтижелері бойынша гранттық зерттеулер келесі монографиялармен жарияланды: - Компаративная фразеология: структура и семантика. Караганды: ТОО «Арко», 2012. – 142 с.

- Тілдік ойлау: аңыздар мен шындық. Қарағанды, 2013. – 129б.

- Ұлттық сана-сезім әлеуметтік-мәдени және когнитивтік етіп қарастырыңыз: қазіргі заманғы Қазақстан. Қарағанды: Қарму Баспасы, 2014. – 187б.

- Когнитивті аспектілері, тіл: концептология және семантика. Қарағанды қ., 2015. – 201б.

 Ғылыми зерттеулердің нәтижелері бірнеше рет баяндалды, халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференцияларда жарияланды, әр түрлі республикалық және шетелдік ғылыми журналдарда жақын және алыс шетелдердің (Англия, АҚШ, Франция, Австрия, Швейцария, Болгария, Чехия, Польша, Италия, Ресей және Қазақстан), практикалық іске асырылып, олардан көрініс тауып, әр түрлі ғылыми және ғылыми-әдістемелік басылымдарда шығарылды. Бүгінгі күнде саны 180 ғылыми және ғылыми-әдістемелік сипаттағы басылымдар.

Практикалық ғылыми-әдістемелік зерттеулерін іске асыру, оқу құралдарын шығару және элективті курстар әзірлеу шеңберінде магистратура және докторантураға арналған  еңбектерде көрініс тапқан:

      - Когнитивтік лингвистика.  2-ші, қосымша өңдеу. / Г. И. Исина. – Қарағанды: ЖШС "Арко", 2014. – 223б (ҚР БҒМ ұсынылған);

- «Тарих және ғылымдар философиясы» курсы бойынша терминологиялық сөздік-анықтамалығы – Қарағанды: Қарму Баспасы, 2013. – 117 б. (РОӘК авторлық бірлестікте ұсынылды);

- Компаративтік фразеология: құрылымы мен семантикасы. Қарағанды: ЖШС "Арко", 2012. – 142 б.

  - «Дінтану» курсы бойынша орысша-қазақша-ағылшынша терминологиялық сөздік-анықтамалығы – Қарағанды: Қарму Баспасы, 2013. – 198 б (қосалқы авторлықта).

    - Арнайы курстар: «Лингвистикалық ілімнің қазіргі заманғы әдіснамасы»; «Когнитивті зерттеу аспектілерінің тілдік санаттары», «Тіл және әлемнің ұлттық бейнесі», «Когнитивтік лингвистика», «Заманауи  лингвистика әдіснамасы мен парадигмасы».

            Ғылыми-педагогикалық қызметтің көрінісі іспеттес ғылыми-зерттеу жұмыстарына студенттер мен магистранттарды жұмылдыра,олардың бірнеше рет иеленген жүлделі орындары, республикалық және халықаралық байқауларға, олимпиадаларға, ғылыми конференцияларға, халықаралық деңгейдегі  жас ғалымдардың жеткен жетістіктері.

Жоспарланып отырған зерттеу аясында үштаған «тіл – сана – этнос», әлем бейнесін біз түрлі ұлт этностарымен салыстыра талдау ұлттық әлемді әмбебап әрі ұлттық санада қалыптастырудағы білім, бар маңыздылығы үшін табысты мәдениетаралық диалогты, сондай-ақ одан әрі оңтайландыру үдерісін қарым-қатынаспен тұтастай алғанда қарастырады.

 

Заманауи тіл білімінің өзекті мәселелері: функционалды грамматика, генеративті грамматика, компаративті лингвистика, ағылшын

морфологиясының проблемалық сұрақтары, синтаксистің семантика мәселелері

 

Бағыттың жетекшісі: филология ғылымдарының кандидаты, қауымдастырылған профессор , доцент Какжанова Ф. А.

 

Қауымдастырылған  профессор Ф.А. Какжанова қарастыратын саласына ғылыми ізденіс тартылған заманауи тіл білімінің өзекті мәселелері: функционалды грамматика, генеративті грамматика, компаративті лингвистика, ағылшын морфологиясының проблемалық сұрақтары: жоқ-финиттер, райдың және септіктің мәселелі санаттағы аспектісі, сондай-ақ синтаксис семантикасы: қысқартылған ұсыныстар жоқ-финитті құрылымдар және олардың салыстырмасы жатады. Ғылыми зерттеу бағыты негізінен зерттеудің күрделі бөлімдерінің грамматика тұрғысынан олардың синтаксистік семантика мәселелеріне көңіл бөлген.

Жарияланымдар:

  1. Саны, жарияланған ғылыми мақалалар ұсынылған тақырыптар бойынша:

- 3 Scopus журналдарында;

- 6-мақала импакт-фактормен;

-10 мақала ҚР БҒМ БҒСБК-да;

-2 - Ресей хабаршыларында: РҒА Тіл білімі және РХДУ;

-6 Education without Borders;

- 50-ден астам мақалалар, әр түрлі журналдарда, Қазақстанның және таяу және алыс шет елдерде.

Ғылыми конференцияларға қатысады, халықаралық деңгейдегі проблемаларды, қазіргі заманғы лингвистика қарастырады(2016 жылы Индиана Университеті, АҚШ).

-Хирша Индексі-1

  1. II. Ғылыми мақалалардың автормен ұсынылған тақырыптар бойынша саны:

Оқу құралы -3

Элективті курстар-4

Оқулықтар -4

2 –монография

III.Диссертациялық жұмыс:

14 диссертациялық жұмыстары функционалдық, генеративті және компаративті грамматикадан жазылған. Бұл жұмыстары функционалды-семантикалық өрістер, прагматика және олардың синтаксистегі тудыратын қасиеттеріне арналды.

 

Шетел  тілдерін оқытудың Лингво-дидактикалық негіздеріндегі мәселелері, этносаралық өзара көпмәдениетті қоғамдағы істері.

Бағытының жетекшісі: педагогика ғылымдарының кандидаты, доцент Көпжасарова Ү. І.

 

Ғылыми-зерттеу тақырыбы: оқытудың мәдениетаралық қарым-қатынасын дамыта, дағдыларын талдау, магистранттары контекстінде танымдық дербестігін және ойлау қабілетін зерттеу.

Тақырып зерттеу көрінуі жарияланымдарда жоғары рейтингтік журналдарда, алыс және жақын шетелдердің ғылыми басылымдарында және ғылым саласындағы бақылау комитеті: ғылыми мақалалар: «Consolidation of polyethnic society as essential strategy of national policy of Kazakhstan Republic» (European Journal of Science and Theology. – June 2015 Vol. 11 No.3.), «Enhancement of Students' Independent Learning Through Their Critical Thinking Skills Development» (International Journal of Environment and Science education. – Volume 11 Issue 18. – 2016), «Қазақстан халқы ассамблеясының Рөлін дамыту және тіл саясаты жағдайында полиэтникалық қоғам» (ҚарМУ хабаршысы. – 2009. – №3), "The essence of the concept «Dialogue of cultures in the contemporary anthropocentric paradigm of education», «Specificity of training teachers in a multiethnic society» (Education and Science without borders – Prague, 2010. - №1) және т. б., сондай-ақ зерттеу тақырыбы аясында әзірленіп, оқытылады лекциялық курстар магистратура мамандығы 5М011900 «Шет тілі: екі шет тілі», «Кәсіби, ғылыми қарым-қатынас», «Effective quality teaching», «Ұлтаралық көпмәдениетті қоғамдағы қарым-қатынас».

 

Жүзеге  асырылатын ғылыми жұмыстың басты мәселесі ретінде осы магистрлік диссертациялық зерттеулерде: «Этносаралық өзара мәдениеттерді көпмәдениетті қоғамдағы іс-қимыл факторы ретінде қалыптастыру», «Студенттердің сыни ойлау қабілеттерін дамыту тілдік-педагогикалық мамандықтар», «Оқушылардың өзіндік жұмыстарын ұйымдастыру арқылы интерактивті технологияларды қолдануды оқыту»,

«Шетел тілі коммуникативтік құзыреттілігін шет тілі мұғалімдері көпмәдениетті қоғамдағы қалыптастырылуы» қарастырылды.

Салыстырмалы педагогика және этнопедагогика; мәдениетаралық қарым-қатынас; тілді, шет тілді білім беру; лингводидактика

Бағытының жетекшісі: педагогика ғылымдарының кандидаты, доцент Тлеужанова Г. К.

Зерттеу тақырыбы бейнеленген жарияланымдар: 140-тан астам жарияланымдардың, соның ішінде 2 монография, 80-нен астам ғылыми мақалалар, 3 ғылыми мақалалар Scopus журналдар базасында келтірілген.

Негізгі ғылыми еңбектері:

  1. Субъект этномәдениет. Қалыптастырудың теориясы мен практикасы.- Saarbruecken: Verlag LAB Lambert Academic Publishing, 2012.-145 б.
  2. Тұлға субъект ретінде этномәдениет: қалыптастырудың теориясы мен практикасы.- Караганда: Изд-во "Санат-Полиграфия", 2009.- 207 с.

Ғылыми  жұмыс проблематикасы жүзеге асырылатын осы магистрлік диссертациялық зерттеулерде:17 магистр шығарды.

Көркем  мәтіндегі  адам психикалық әлемінің тілдік репрезентациясы

 

Бағытының жетекшісі: филология ғылымдарының кандидаты, доцент Нестерик Э. В.

 

Ғылыми-зерттеу саласы-Нестерик Э. В. күрделі ішкі әлем, адам, оның субъективті түйсігін түсіну қоршаған әлемді өз тілінде жеке уайымы арқылы жүйкесін қалыптастырады тұрақты тәсілдерінің тілдік ереуіл нәтижелерін ерікті және, сайып келгенде еріксіз құруның тілдік портретін жеке сөйлеуші және сезінуші ретінде көрсетеді. Өзектілігі мұндай зерттеулер айқын, өйткені жеке басын куәландыратын сөйлейтін және оның ішкі әлемі, таңдайтын өзін қайта түлеген  түріндегі әр түрлі мәліметтер сыртқы әлемнің арқасында тілдік құралдарына ошақтарында өз орнын ғаламдық тілдік әлем бейнесінде, жақында ғана нысаны болған лингвистикалық зерттеу. Және де кез-келген жаңа бағыт, ол әлі өз билігінде егжей-тегжейлі әзірленген әдістерін зерттеу, оның мәні әрқашан қалатын нақты анықтау және негіздеулерді қажет етеді.

Зерттеу нәтижелері монографияда көрініс тапты «Көркем мәтіндегі уақытты субъективті қабылдау тілдік репрезентациясында» оқу-әдістемелік құралда Linguistic analysis of a literary text және бірқатар мақалалар, екеуі Scopus журналдар базасында жарияланды, магистрлік диссертациялар мен «Linguistic analysis of a literary text» пәніннің оқытудағы, оқылатын екінші курста магистратура сәтті қолданылады.

Зерттеу тақырыбы бойынша оқытушының келесі магистрлік диссертация жетекшілігімен қорғалды

  1. Матросов А. Д. Стилистикалық функциялар құралдарын ағылшын көркем мәтініндегі білдіру санатын сенсорлық бағалау, 6М021000, 2012 жыл.
  2. Құтбаева Б. Ж. Әлеуметтік-лингвистикалық талдау бейресми нысандағы өтініш қазіргі заманғы ағылшын және орыс тілдерінде, 6М021000, 2012 жыл.
  3. Вагнер М. В. Ежелгіағылшын жазба ескерткіштерінде Мифтік кеңістік кезеңі, 6М021000, 2014 жыл.
  4. Рожаева А.С. Тілдік құралдар беру ағылшын мәтіндерінде мисткалық жанр деперсонализацисы және дематериализациясында, 6М021000, 2015.
  5. Мухатаева А. А. Ағылшын әдеби көркемөнерінде «уақыт» концептісін қалыптастыру, 6М021000, 2015.
  6. Эм Т. В. Ағылшын көркем мәтіндегі стилистикалық құралдарының әлеуетін білдіру эмоционалдық бағалау, 6М021000, 2015 жыл.
  7. Казбекова М. А. Ағылшын көркем мәтіндегі инфернальды кеңістігін қалыптастыру, 6М021000, 2015 жыл.
  8. Ли Д. Ю. Пайдаланылатын әдістері өзгерістер шаласалынған құрылымдардың процесінде аудару, 6М021000, 2015 жыл.
  9. Какуля Ж. М. Ағылшын мәтіндерін медициналық тақырыптағы лексико-грамматикалық ерекшеліктері және стилистикалық әлеуеті 6М021000, 2016 жыл.
  10. Мурзагельдина Н.Б. Сөйлеу іске асыру, салауатты бас батыры роман J. K. Rowling "HarryPotter", 6М021000, 2016 жыл.
Жоғары